Na trouwjurken, sneakers, eau de parfum en designzonnebrillen duikt budgetkledingmerk Zeeman nu de wereld van diamanten in. Het resultaat: een synthetische diamant ofwel een diamant uit een labo van 0,1 karaat in een hanger, te koop voor slechts 29,99 euro. “Voor Zeeman gaat het vooral om toegankelijkheid en transparantie”, zegt Kasper Figee, marketingmanager bij Zeeman. “Liefde en mooie producten hoeven niet exclusief te zijn. Met deze hanger kan bijna iedereen een diamant dragen, zonder dat het de bank breekt.”
De hanger is een Nederlands design, gemaakt in India, en is voorzien van een kwaliteitsrapport van een edelsteenexpert met de 4C’s: karaat, kleur, helderheid en slijpkwaliteit. Zeeman produceerde enkele duizenden stuks, die exclusief vanaf donderdag via de webshop in Nederland en België te koop zijn.
Een synthetische diamant van 0,1 karaat voor 30 euro? Ja, dat is perfect mogelijk, zegt Thomas Hainschwang, gemmoloog en doctor in de natuurkunde. “Synthetische diamanten bestaan al sinds de jaren 50. Toen ging het vooral om gekleurde synthetische diamanten, geel of blauw. Kleurloze synthetische diamanten waren toen te duur om te maken. Pas rond 2011 à 2012 kwamen er nieuwe technologieën op, waarmee grotere, kleurloze diamanten goedkoop konden worden geproduceerd. Op de groothandelsmarkt betaal je vandaag voor een kleurloze, synthetische diamant van één karaat van goede kwaliteit zo’n 70 tot 90 euro. Vijf jaar geleden was dat tien keer zoveel. En toch vragen sommige juweliers voor zo’n steen in een ring nog altijd 1.000 tot 1.200 euro per karaat.”
Wat is een karaat juist? “Bij diamanten wordt de prijs uitgedrukt per karaat. Over het algemeen geldt: hoe groter en zeldzamer, hoe duurder. Een karaat komt overeen met 0,2 gram. De diamant van Zeeman van 0,1 karaat heeft een diameter van ongeveer 3 millimeter, vergelijkbaar met de grootte van een speldenkopje.”
En daar zit meteen het verschil tussen natuurlijke en synthetische diamanten, zegt de expert. “Een goede natuurlijke diamant van één karaat kost op de markt momenteel 5.000 tot 7.000 euro”, legt dr. Hainschwang uit. “Voor een synthetische betaal je 75 tot 95 euro. Dat is niet 30 procent goedkoper, zoals vaak wordt beweerd, maar meer dan 90 procent. Het prijsverschil is gigantisch.”
Ook het groeiproces verloopt totaal anders. “Natuurlijke diamanten ontstaan miljoenen jaren diep in de aarde onder extreme druk en hitte. Via vulkanische pijpen komen ze aan de oppervlakte. Synthetische diamanten groeien in een laboratorium via de HPHT-methode (High Pressure High Temperature) of de CVD-methode (Chemical Vapor Deposition).” Die laatste techniek is tegenwoordig gebruikelijker en werd dus ook door Zeeman gebruikt.
“Bij CVD worden koolstofatomen laagje voor laagje neergeslagen op een substraat, zodat een synthetische diamant ontstaat.” Afhankelijk van de grootte van de diamant duurt dit proces enkele dagen tot weken. “Hoe sneller je ze laat groeien, hoe slechter de kwaliteit. Wie een synthetische diamant van betere kwaliteit wil, laat die dus best trager groeien”, aldus dr. Hainschwang.
Optisch en chemisch zijn natuurlijke en synthetische diamanten praktisch identiek. “Met het blote oog zie je als gewone mens absoluut geen verschil. Zelfs voor experts is dat zonder een microscoop of loep moeilijk. Alleen in een laboratorium kun je subtiele verschillen ontdekken, zoals typische spanningspatronen bij CVD-diamanten.”
En dan is er nog de waarde. Wie denkt slim te zijn door de ring van Zeeman later door te verkopen voor meer, komt bedrogen uit. “Diamanten zijn schaars en behouden hierdoor hun intrinsieke waarde. Synthetische diamant zijn dat níét. De prijs van zo’n labdiamant zal wellicht enkel goedkoper worden, dus heeft het bijna geen restwaarde bij doorverkoop”, zegt dr. Hainschwang.
“Als je iets koopt bij Pandora, verwacht je ook niet dat je het later voor het dubbele van de prijs kunt doorverkopen. Je geniet ervan zolang het mooi is, en daarna laat je het eventueel in je juwelenkistje liggen. Met synthetische diamanten is het exact hetzelfde”, voorspelt hij.
Hoe je het ook draait of keert: steeds meer juwelenmakers verkopen synthetische diamanten. Ze worden gepromoot als goedkoop, ecologisch en ethisch verantwoord. Maar is dat echt zo? “Veel van die stenen komen uit China en India, waar de energie grotendeels uit kolencentrales komt”, zegt hij. “Dat betekent vervuiling en een flinke ecologische voetafdruk. Tegelijkertijd werken mensen daar vaak voor een hongerloon in die fabrieken.”
“Nog iets om over na te denken: waar komen de grondstoffen voor die zogenaamde ‘groene’ synthetische diamanten vandaan? Voor HPHT-diamanten heb je bijvoorbeeld grafiet nodig, en dat komt vaak uit mijnen met een bedenkelijke reputatie. Het idee dat labdiamanten per definitie ‘groen’ of ‘ethisch’ zijn, klopt dus niet.”
“Daartegenover hebben natuurlijke diamantmijnen in Afrika of Canada meestal wél een positieve impact. Veel mijnbedrijven investeren in scholen, ziekenhuizen en lokale werkgelegenheid. Andere bedrijven die wel degelijk ecologische schade en uitbuiting veroorzaken, zijn vrij uitzonderlijk vandaag de dag. Het is dus geen zwart-witverhaal”, legt de expert uit.
Daarbij heeft de massaproductie van synthetische diamanten ook indirecte gevolgen. “Wanneer synthetische diamanten goedkoop de markt overspoelen, sluiten natuurlijke mijnen, waardoor hele gemeenschappen hun inkomen verliezen. Het idee dat je met een synthetische diamant sowieso iets ethisch verantwoord koopt, is dus een illusie. Het kan zelfs averechts werken”, waarschuwt dr. Hainschwang.
Voor verlovings- en trouwringen blijft de natuurlijke diamant daarom de beste keuze, vindt hij. “Een traditionele diamant is het minst kwetsbaar van alle edelstenen, vanwege zijn hardheid, en behoudt zijn waarde. Synthetische diamanten zijn perfect voor bijouterie of als modeaccessoire, maar als investering of tweedehandsobject hebben ze geen waarde.”
“Wie een natuurlijke diamant wil kopen, doet er goed aan om voor de aankoop een rapport te vragen en de steen enkel bij een betrouwbare juwelier of handelaar te kopen. Want er circuleren veel namaakdiamanten en oplichters op de markt”, tipt de expert nog.
BRON: HLN 02-09-2025
